Important:
रजिस्ट्रेशन के लिए यहाँ क्लिक करें
Register
विकासाच्या नावाखाली उभ्या राहणाऱ्या इमारतींच्या प्रत्येक विटेमागे वीटभट्टीवर काम करणाऱ्या महिला, पुरुष आणि अल्पवयीन मुलींचा घाम आणि वेदना दडलेल्या आहेत. हा उद्योग अर्थव्यवस्थेला चालना देतो, पण या उद्योगातील कामगारांचे जीवन आजही दुर्लक्षित, असुरक्षित आणि अन्यायग्रस्त आहे.
वीटभट्टीवरील महिला कामगारांना जड शारीरिक श्रम, कमी मजुरी, आरोग्य सुविधांचा अभाव आणि लैंगिक शोषणाचा धोका सहन करावा लागतो. गर्भवती महिलांसाठी मातृत्व संरक्षण नाही, प्रसूतीनंतर विश्रांतीची सोय नाही. पुरुष कामगार अनिश्चित रोजगार, कंत्राटदारांकडील कर्ज, अपघातांचा धोका आणि सामाजिक सुरक्षेच्या अभावामुळे कायम तणावात असतात. सर्वांत चिंताजनक स्थिती अल्पवयीन मुलींची आहे. शिक्षणाऐवजी काम, सुरक्षिततेऐवजी भीती आणि स्वप्नांऐवजी मर्यादा-हे त्यांचे वास्तव बनले आहे.
या परिस्थितीत सामाजिक संस्थांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते. प्रथम, वीटभट्टी कामगारांची नोंदणी करून त्यांना शासकीय योजनांशी जोडणे आवश्यक आहे. आरोग्य तपासणी शिबिरे, महिलांसाठी स्वतंत्र वैद्यकीय सेवा आणि मातृत्व सहाय्य उपलब्ध करून देणे ही प्राथमिक गरज आहे. दुसरे म्हणजे, अल्पवयीन मुलींसाठी शिक्षणाची सोय, निवासी शाळा, समुपदेशन आणि बालसंरक्षण यंत्रणा सक्रिय करणे गरजेचे आहे.
महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी स्वयंरोजगार प्रशिक्षण, बचत गट, कायदेविषयक सल्ला आणि सुरक्षिततेबाबत जागरूकता कार्यक्रम राबवले पाहिजेत. पुरुष कामगारांसाठी कौशल्य प्रशिक्षण, पर्यायी रोजगार संधी आणि विमा संरक्षण उपलब्ध करून दिल्यास त्यांचे जीवन स्थिर होऊ शकते.
वीटभट्टी कामगारांची प्रगती ही दयेवर नव्हे, तर हक्कांवर आधारित असली पाहिजे. सामाजिक संस्था, प्रशासन आणि समाज यांनी समन्वयाने काम केले, तर विकासाच्या विटा घडवणाऱ्या हातांचे भविष्यही उजळू शकते.
संपादिका : सौ. सीमा वखरे : संस्थापक अध्यक्षा : आश्रय महिला संस्था ,डोंबिवली
