प्लास्टिकचा वाढता विळखा; मानवासह पशु-पक्ष्यांच्या जीविताला धोका,प्लास्टिकचा वापर टाळणे हीच काळाची गरज; पर्यावरण संवर्धनासाठी नागरिकांनी पुढाकार घेण्याचे आवाहन - सौ. सीमा वखरे

आज आपल्या हातात दिसणारी प्लास्टिकची छोटीशी पिशवी उद्याच्या पृथ्वीच्या अस्तित्वासाठी मोठा धोका ठरू शकते. क्षणभराची सोय म्हणून वापरलेले प्लास्टिक शेकडो वर्षे पर्यावरणात टिकून राहते. आपण फेकलेला प्लास्टिकचा एक तुकडा एखाद्या मुक्या प्राण्याच्या जीवावर बेतू शकतो, एखाद्या पक्ष्याचा जीव घेऊ शकतो किंवा जलस्रोत प्रदूषित करू शकतो. विकासाच्या नावाखाली वाढत चाललेल्या प्लास्टिकच्या वापराने आता मानवासह पशु-पक्ष्यांच्या अस्तित्वापुढेच प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.

प्लास्टिकचा वाढता वापर आज पर्यावरणासमोरील गंभीर समस्यांपैकी एक ठरत आहे. स्वस्त, सहज उपलब्ध आणि वापरण्यास सोयीचे असल्याने प्लास्टिकने मानवी जीवनात मोठ्या प्रमाणावर प्रवेश केला आहे. मात्र, याच प्लास्टिकचा अनिर्बंध वापर आता मानव, पशु-पक्षी तसेच संपूर्ण पर्यावरणासाठी घातक ठरत आहे.

प्लास्टिक कचऱ्याची योग्य विल्हेवाट न लागल्याने शहरांसह ग्रामीण भागातही ठिकठिकाणी कचऱ्याचे ढीग दिसून येतात. नाले, गटारे आणि जलस्रोतांमध्ये प्लास्टिक साचल्याने पाण्याचा निचरा अडतो. परिणामी पावसाळ्यात पूरस्थिती निर्माण होण्याचा धोका वाढतो. प्लास्टिकच्या पिशव्या व इतर वस्तू अन्नासोबत गिळल्याने गायी, कुत्रे, शेळ्या तसेच इतर पशूंच्या जीवाला धोका निर्माण होतो. प्लास्टिकच्या कचऱ्यामुळे पक्षी आणि जलचरांनाही गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागत आहे.

प्लास्टिक जाळल्यामुळे विषारी धूर वातावरणात मिसळतो. त्यामुळे वायुप्रदूषण वाढून मानवी आरोग्यावरही विपरीत परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः एकदाच वापरून फेकून दिल्या जाणाऱ्या प्लास्टिक वस्तूंचा वाढता वापर चिंतेचा विषय आहे.

या समस्येवर केवळ प्रशासनाने उपाययोजना करणे पुरेसे नाही, तर प्रत्येक नागरिकाने आपली जबाबदारी ओळखणे आवश्यक आहे. बाजारात जाताना कापडी पिशवी वापरणे, प्लास्टिक बाटल्या व एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू टाळणे, कचऱ्याचे वर्गीकरण करणे आणि प्लास्टिकची योग्य विल्हेवाट लावणे या छोट्या-छोट्या उपायांनी मोठा बदल घडवता येऊ शकतो.

प्लास्टिकमुक्त पर्यावरण ही केवळ घोषणा न राहता ती प्रत्येकाच्या जीवनशैलीचा भाग बनली पाहिजे. आज प्लास्टिकचा वापर टाळला, तरच उद्याची पृथ्वी सुरक्षित राहील. त्यामुळे ‘प्लास्टिक टाळा, पर्यावरण वाचवा आणि पृथ्वीचे संरक्षण करा’, हा संदेश प्रत्येक नागरिकापर्यंत पोहोचवणे ही काळाची गरज आहे.

— सौ. सीमा राजेंद्र वखरे, संस्थापिका : आश्रय महिला संस्था, डोंबिवली